Het oog wil óók wat: welke nutriënten hebben je ogen nodig?

Even je telefoon checken bij het ontbijt, een dag achter de laptop en 's avonds nog een serie. Onze ogen maken tegenwoordig behoorlijk wat uren. Niet zo vreemd dus dat vermoeide, droge of branderige ogen en moeite met scherpstellen veel voorkomen bij langdurig beeldschermgebruik.

Maar schermen zijn slechts een deel van het verhaal. Ook ouder worden vraagt iets van onze ogen. En hoewel je bij ooggezondheid misschien vooral denkt aan een goede zonnebril en regelmatig wegkijken van je scherm, speelt ook wat er op je bord ligt een interessante rol.

Je ogen draaien overuren
Achter in je oog ligt het netvlies, een flinterdunne laag die licht opvangt en omzet in signalen die je hersenen vervolgens verwerken tot beeld. Vooral het centrale deel, de macula of gele vlek, is belangrijk voor scherp zien en het waarnemen van fijne details.

Het netvlies mag dan klein zijn, het is wel een echte grootverbruiker. Het behoort tot de meest actieve weefsels van ons lichaam en heeft veel energie en zuurstof nodig. Bovendien wordt het een leven lang blootgesteld aan licht. Daarbij kunnen reactieve stoffen ontstaan die de cellen in het netvlies kunnen beschadigen. Gelukkig beschikt het oog zelf over allerlei beschermingsmechanismen. En daarbij komen ook voedingsstoffen om de hoek kijken.

Een zonnebril van binnenuit?
Vitamine A is misschien wel de bekendste vitamine voor het gezichtsvermogen. Het is nodig voor de vorming van rodopsine, een lichtgevoelig pigment in het netvlies dat ons helpt om bij weinig licht te zien. Ook DHA speelt een belangrijke rol. Dit omega 3-vetzuur, dat onder andere voorkomt in vette vis, is belangrijk voor de structuur en functie van het netvlies en draagt bij aan het behoud van een normaal gezichtsvermogen. Maar er zijn meer interessante stoffen. Neem luteïne en zeaxanthine. Deze natuurlijke kleurstoffen behoren tot de carotenoïden en vind je onder andere in groene bladgroenten, maïs, eidooier en verschillende fruitsoorten.

In het oog vinden we luteïne en zeaxanthine vooral terug in de macula. Daar vormen ze samen met meso-zeaxanthine het zogeheten maculapigment. Dat pigment werkt als een natuurlijk lichtfilter: luteïne en zeaxanthine absorberen een deel van het blauwe licht dat het oog binnenkomt en hebben daarnaast antioxidatieve eigenschappen. Een echte zonnebril vervangt dit natuurlijk niet, maar het is wel een handig weetje dat je ogen hun eigen ingebouwde lichtfilter hebben!

Blootstelling aan blauw licht
En hoe zit het dan met al dat blauwe licht van onze beeldschermen? In experimenteel onderzoek kan blauw licht bij een voldoende hoge dosis schade veroorzaken aan cellen van het netvlies. Dat betekent alleen niet dat hetzelfde gebeurt wanneer je naar je telefoon of laptop kijkt. Voor schade aan het menselijke netvlies door blauw licht van beeldschermen bij normaal gebruik is tot nu toe geen overtuigend bewijs gevonden. Langdurig naar een scherm kijken kan wél vermoeide of droge ogen en problemen met scherpstellen geven. Dat heeft onder andere te maken met langdurige visuele inspanning en minder knipperen.

Van blauwe bosbes tot microalg
Er worden ook allerlei andere stoffen onderzocht vanwege hun mogelijke invloed op de oogfunctie.

Zo dankt de wilde Europese blauwe bosbes zijn diepblauwe kleur aan anthocyaninen. Dat zijn natuurlijke kleurstoffen die behoren tot de flavonoïden. In verschillende klinische studies is onderzocht of een gestandaardiseerd blauwe bosbesextract invloed heeft op bijvoorbeeld oogvermoeidheid, het vermogen om scherp te stellen, de pupilrespons en de traanproductie. De resultaten zijn interessant: zo zijn er veranderingen gevonden in bepaalde objectieve maten voor het scherpstellen na langdurig beeldschermwerk. In deze studies wordt vaak een gestandaardiseerde blauwe bosbesextract gebruikt met een afgemeten hoeveelheid anthocyaninen. De onderzoeksresultaten kun je daarom niet zomaar vertalen naar het eten van een handje blauwe bessen.

Een andere opvallende stof is astaxanthine, een rood pigment dat wordt gemaakt door microalgen. Via de voedselketen komt het bijvoorbeeld terecht in zalm, forel en garnalen en draagt het bij aan hun roodachtige kleur. Ook astaxanthine wordt onderzocht in relatie tot de oogfunctie. Daarbij wordt het in sommige klinische onderzoeken gecombineerd met andere carotenoïden, zoals luteïne en zeaxanthine.

Saffraan ken je waarschijnlijk vooral als specerij in de keuken. Maar saffraan bevat ook verschillende natuurlijke stoffen met onder andere antioxidatieve eigenschappen en wordt eveneens onderzocht in relatie tot de oogfunctie. Klinisch onderzoek richt zich onder meer op mensen met leeftijdsgebonden maculadegeneratie.

Geef je ogen ook wat lucht
Het rijtje interessante stoffen wordt al snel lang, maar gezonde ogen draaien natuurlijk niet om één voedingsstof. Het totaalplaatje telt.

Een gevarieerd voedingspatroon levert verschillende voedingsstoffen die belangrijk zijn voor de ogen. Denk aan groene bladgroenten, maïs en eieren voor luteïne en zeaxanthine en vette vis voor DHA. Sommige van de besproken stoffen vind je ook terug in supplementen voor de ogen. Daarbij kunnen bijvoorbeeld gestandaardiseerde extracten worden gebruikt, zodat de hoeveelheid van bepaalde bioactieve stoffen bekend en consistent is.

En zit je veel achter een scherm? Geef je ogen dan regelmatig rust van het dichtbij kijken. Kijk tussendoor in de verte, neem pauzes, ga naar buiten en zorg voor een prettige werkhouding.

Voeding en leefstijl blijven zo de basis, eventueel aangevuld met specifieke voedingsstoffen. Kortom, we eten misschien niet letterlijk met onze ogen, maar onze ogen eten wel degelijk met ons mee.

Bron
Orthokennis - Helder zicht op ooggezondheid